Tư duy trực quan

hoctritan@gmail.com

Hàm số bậc nhất

Nhiều mối quan hệ trong đời sống tăng hoặc giảm đều theo 1 tỉ lệ cố định: tiền taxi tăng đều theo số km đi, tiền điện tăng đều theo số kWh dùng, quãng đường tăng đều theo thời gian khi đi với tốc độ không đổi. Hàm số bậc nhất mô tả các mối quan hệ "tăng đều" như vậy, và giúp dự đoán giá trị trong tương lai từ vài điểm dữ liệu.

Đồ thị hoá là cách biểu diễn một phương trình đại số bằng hình ảnh. Thay vì chỉ nhìn con số, ta thấy được hình dạng của mối quan hệ giữa x và y. Cách biểu diễn này giúp nhiều bài toán phức tạp trở nên dễ hình dung hơn hẳn.

Kéo một trong hai điểm để đổi hình dạng đường thẳng, hoặc kéo đường thẳng để trượt nó. Cũng có thể nhập số vào ô hệ số a, b bên dưới (hoặc dùng nút mũi tên nhỏ, mỗi lần đổi 0,1); đồ thị sẽ tự thay đổi theo số vừa chỉnh.

Đường thẳng nghiêng về phía nào?
Kéo điểm xanh lá hoặc điểm đỏ để đổi hình dạng đường thẳng. Kéo đường thẳng (ở chỗ khác) để trượt nó mà không đổi độ dốc. Bấm chọn một điểm rồi dùng phím mũi tên để di chuyển mà không cần chuột. Cũng có thể gõ số vào ô a, b (bước 0,1 mỗi lần bấm mũi tên nhỏ): đồ thị đổi theo ngay, và khi kéo đồ thị thì a, b cũng tự cập nhật.
Nguyên lý & Bài học

Nguyên lý: một đường thẳng được xác định hoàn toàn bởi độ dốc và điểm cắt trục y (y = độ dốc × x + điểm cắt).

Bài học: kéo một điểm làm đường xoay quanh điểm còn lại (đổi cả độ dốc lẫn điểm cắt); kéo cả đường thẳng làm nó trượt song song (chỉ đổi điểm cắt, độ dốc giữ nguyên). Hai thao tác này ứng với hai khái niệm khác nhau.

Nguồn tham khảo